π. Σεραφείμ Ζήσης, " Οἱ παραινέσεις τοῦ Ἁγίου καί Μ. Φωτίου πρός τόν νεοφώτιστο Ἡγεμόνα τῶν Βουλγάρων Μιχαήλ (Βόριδα) καί ἡ "πολιτική θεολογία" τῆς Ρωμηοσύνης". " Ὁ Μέγας Φώτιος χαράσσει στό κείμενό του, ἕνα "κάτοπτρο ἡγεμόνος", τίς ἀπαραίτητες προϋποθέσεις τῆς χριστιανικῆς πολιτικῆς διακυβερνήσεως, τίς πολιτικές καί προσωπικές, πνευματικές ποιότητες ἑνός Χριστιανοῦ Κυβερνήτου. Αὐτές πηγάζουν ἀπό τήν "πολιτική θεολογία" τῆς Ρωμηοσύνης μας". " Ὁ Μέγας Φώτιος χαράσσει στό κείμενό του, ἕνα "κάτοπτρο ἡγεμόνος", τίς ἀπαραίτητες προϋποθέσεις τῆς χριστιανικῆς πολιτικῆς διακυβερνήσεως, τίς πολιτικές καί προσωπικές, πνευματικές ποιότητες ἑνός Χριστιανοῦ Κυβερνήτου. Αὐτές πηγάζουν ἀπό τήν "πολιτική θεολογία" τῆς Ρωμηοσύνης μας". Τήν Κυριακή, 26 Ὀκτωβρίου 2025, ὁ ὁσ. Μοναχός π. Σεραφείμ Ζήσης στήν αἴθουσα τῆς Ἑταιρείας Ὀρθοδόξων Σπουδῶν (Σούτσου 3) καί στό καθιερωμένο κυριακάτικο μάθημα (ὧρες 11:30 - 13:00) ἀνέπτυξε τό θέμα: "Οἱ παραινέσεις τοῦ Ἁγίου καί Μ. Φωτίου πρός τόν νεοφώτιστο Ἡγεμόνα τῶν Βουλγάρων Μιχαήλ (Βόριδα) καί ἡ "πολιτική θεολογία" τῆς Ρωμηοσύνης". Ἡ ἀνάπτυξη τοῦ θέματος αὐτοῦ ἀκολούθησε μίαν ἑορταστικήν ἀναφορά στόν Μακεδονικό Ἀγῶνα, τήν ὁποίαν προετοίμασε καί παρουσίασε μέ ἐποπτικά ἠλεκτρονικά μέσα ὁ κ. Δημήτριος Καραγιαννίδης, ἐκπαιδευτικός καί ἀντιπρόεδρος τῆς Ἑταιρείας Ὀρθοδόξων Σπουδῶν. Τόν ὅρο "πολιτική θεολογία" ἀρύσθηκε ὁ π. Σεραφείμ ἀπό τό ἔργο τοῦ (ὑποπεσόντος, δυστυχῶς, στήν αἵρεση τοῦ Οἰκουμενισμοῦ) καθηγητοῦ Βλ. Φειδᾶ "Βυζάντιο· βίος-θεσμοί-κοινωνία-Ἐκκλησία-παιδεία-τέχνη", Ἀθῆναι 1997 [δ΄ ἔκδ.], σ. 143. Ὁ π. Σεραφείμ παρουσίασε μετά ἀπό μικρή εἰσαγωγή τό ἔργο τοῦ Μεγάλου Φωτίου, Πατριάρχου ΚΠόλεως (858-867 καί 877-886), " Ἐπιστολή τῷ περιφανεστάτῳ καί περιβλέπτῳ, ἠγαπημένῳ ἐν Κυρίῳ πνευματικῷ υἱῷ Μιχαήλ, τῷ ἐκ Θεοῦ ἄρχοντι Βουλγαρίας". Τό ἔργο ἔχει ἐκδοθεῖ καί στήν Ἑλληνική Πατρολογία (Patrologia Graeca) τοῦ Ἀββά Migne (PG 102, 628-696), ἀλλά ἔχει έκδοθεῖ καί ἰδιαιτέρως, μέ εἰσαγωγή καί μετάφραση, ἀπό τόν καθηγητή τῆς Πατρολογίας Παναγιώτη Χρήστου στό περιοδικό "Ἐποπτεία" (τεῦχος Φεβρουαρίου 1992, σσ. 127-177). Τό πολύτιμο αὐτό ἔργο, ἕνας ἀδάμας πνευματικῆς παιδαγωγίας, ἀλλά καί πολιτικῆς θεωρίας, παρουσιάστηκε ἀπό τόν ὁμιλητή ἐν συνόψει, κατά τό σχεδιάγραμμά του, μέ ἐλάχιστες παραθέσεις τοῦ αὐτουσίου κειμένου. Ὁ ὁμιλητής θεωρεῖ ὅτι τό ἔργο, ὡς δοκίμιο ἐγκοσμίου χριστιανικῆς διοικήσεως (ἀλλά μέ πνευματικές προοπτικές πρός σωτηρίαν), εἶναι ὠφέλιμο καί γιά κάθε Χριστιανό πού ἔχει ἀναλάβει ἔργο διοικήσεως καί διακυβερνήσεως ἀνθρώπων, ἀκόμη καί σέ ἐγκόσμιο πλαίσιο δράσεως (γιά Χριτιανούς πολιτικούς, διοικητές, ἐργοδότες, διευθυντές, παιδαγωγούς, γονεῖς, ἀλλά βεβαίως καί "διοικητικούς" Κληρικούς). Τό ἔργο διακρίνεται στά ἑξῆς μέρη, κατά τήν ἐσωτερική διαίρεση τοῦ καθηγητοῦ Χρήστου: (α) Προοίμιο, (β) Τό Σύμβολον τῆς Πίστεως, (γ) Οἰκουμενικές Σύνοδοι, (δ) Ἡ καθαρότητς τῆς Ὀρθοδοξίας, (ε) Ἐμμονή στήν Πίστη, (στ) Τό χριστιανικό ἦθος, (ζ) Προσευχή καί Λατρεία, (η) Μελέτη, (θ) Ἐμφάνισις τοῦ Ἄρχοντος, (ι) Ἡ φιλία, (ια) Οἱ λεπτομέρειες τῆς εὐνομίας, (ιβ) Ἐπίλογος. Τό μέρος τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων καταλαμβάνει τό ἕν τρίτον τοῦ κειμένου, ὅπως ἐπίσης καί τό ἐκτενές προτελευταῖο μέρος (ια), τό ὁποῖο ἀπαρτίζεται ἀπό περίπου 80 (§§ 52-131) μικρά παραινετικά κεφάλαια ἐν εἴδει παροιμιῶν, ἀποφθεγμάτων. Ἡ σύγκριση αὐτῆς τῆς "βυζαντινῆς" (Ρωμέηκης, δηλαδή) πολιτικῆς θεωρίας καί τῶν Θεανθρωποκεντρικῶν - Χριστοκεντρικῶν - προτεραιοτήτων της μέ τήν σημερινή κατάσταση τῆς, πανθομολογούμενης ἄλλωστε καί μή δυναμένης ἀποκρυβῆναι, πολιτικῆς σήψεως στήν Πατρίδα μας, μπορεῖ νά προκαλέσει δάκρυα, ἀλλά καί ἐπίγνωση τῶν λόγων ἐκείνων, γιά τούς ὁποίους ἡ Χριστιανική Αὐτοκρατορία μας, μοναδικό φαινόμενο στήν Ἱστορία, διήρκεσε ὁλοκλήρους ἕνδεκα αἰῶνες ! Ἡ σύγκριση τῶν παραινέσεων τοῦ Μ. Φωτίου μέ τόν πολιτικό κυνισμό καί τήν ξηρά γραφειοκρατική "ἀποτελεσματικότητα" πού ἐπικρατεῖ σήμερα, καί ὁ ὁποῖος μπορεῖ νά ἀνιχνευθεῖ πίσω στόν Νικολό Μακιαβέλλι (1469-1527), ἀναδεικνύει τό πνευματικό καί πολιτισμικό ὕψος τῆς πραγματικῶς "πεφωτισμένης [ἐν Χριστῷ] δεσποτείας" τῶν προγόνων μας, πού τόσο πολύ ὁ δυτικός Διαφωτισμός διέβαλε καί τελικῶς κατέστρεψε.